Nowe prawo rodzinne. Zyskają dzieci i rodzice

prawo_rodzinneRząd na swoim posiedzeniu w dniu 26 lutego br. przyjął projekt reformy prawa rodzinnego.  Jak argumentują autorzy w uzasadnieniu: „Celem projektowanych zmian jest przede wszystkim ochrona praw małoletnich dzieci przed zachowaniami naruszającymi ich dobro. Ocena obowiązujących rozwiązań prowadzi bowiem do konstatacji, że pozycja małoletniego dziecka wymaga wzmocnienia. Dotyczy to zarówno sfery prawa materialnego, jak i formalnego”. Zakłada ona szereg zmian, ale dwie wydają się być najistotniejsze. Po pierwsze, ściągalność alimentów – a więc dotychczasowa zmora  głównie matek troszczących się o materialne zabezpieczenie dzieci – ulec ma diametralnej poprawie. Orzeczenie alimentów nastąpi w kilka dni. Po drugie, nowe prawo ma skutecznie chronić prawa rodzica, któremu drugi rodzic utrudnia kontakt z dzieckiem. Autorzy projektu wyszli z założenia, że dzieci mają prawo do kontaktów z obojgiem rodziców, a prawo musi być sprawiedliwe i równe zarówno dla ojca, jak i matki.

Alimenty natychmiastowe

Nowelizacja Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz niektórych innych ustaw ma przede wszystkim poprawić sytuację dzieci, które nie powinny ponosić konsekwencji tego, że między rodzicami doszło do konfliktu. Obecnie sprawy o zasądzenie alimentów trwają miesiącami Temu celowi służyć ma m.in. wprowadzenie alimentów natychmiastowych. Ich przyznanie ma się odbywać w ciągu kilkunastu dni w postępowaniu nakazowym alimentacyjnym.

Szybkie uzyskanie alimentów natychmiastowych będzie możliwe dzięki maksymalnemu uproszczeniu formalności. Przede wszystkim ubiegający będą mogli składać pozew na gotowym formularzu dostępnym w Internecie. Jest on niezwykle uproszczony, więc większość ubiegających się o alimenty będzie mogła uniknąć dodatkowych wydatków na adwokatów. Do wniosku dołącza się tylko akt urodzenia dziecka, nie potrzeba innych dowodów.

Wysokość alimentów natychmiastowych ma być ustalana według jednej uniwersalnej zasady. Co roku będzie ogłaszana kwota przeliczeniowa (zależna m.in. od minimalnego wynagrodzenia i współczynnika dzietności), która pozwoli precyzyjnie ustalić świadczenie w zależności od liczby dzieci w danej rodzinie. Na dziś wynosiłoby ono około 500 zł na jedno dziecko, 900 na dwoje dzieci, a 1200 zł – na troje. Dla porównania średnia wysokość alimentów zasądzonych w 2016 r. wyniosła 577 zł, a w pierwszej połowie 2017 r. – 590 zł.

Projekt przewiduje alternatywną do istniejącej drogę dochodzenia do uzyskania świadczenia alimentacyjnego poprzez alimentacyjny nakaz zapłaty, którym ustalane byłyby alimenty w ustandaryzowanej wysokości. Istotne jest również to, że uzyskanie alimentów natychmiastowych nie zamyka drogi do domagania się w przyszłości wyższej kwoty alimentów  na podstawie obecnie obowiązujących przepisów. Zachowana zostanie możliwość odwołania się od alimentacyjnego nakazu zapłaty.

Projekt przewiduje wygaśnięcie alimentów względem dziecka (poza dzieckiem posiadającym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności) z chwilą ukończenia przez nie 25. roku życia. Jednak ze względu na wyjątkowe okoliczności, z powodu których dziecko nadal nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, sąd na żądanie uprawnionego przedłuży obowiązywanie świadczenia alimentacyjnego na dalszy okres.

Ułatwienie kontaktu z dzieckiem

Nowe zmiany mają położyć kres samowolnym działaniom jednego z rodziców, który – kierując się subiektywną oceną – uniemożliwiał kontakt z dzieckiem drugiemu. Wobec takiej osoby sąd może wydać odpowiednie zarządzenia np. przydzielić asystenta rodziny, czy ustanowić nadzór kuratora sądowego. Jeśli to nie przyniesie efektu, możliwe będzie również nałożenie przez sąd kary pieniężnej. Rodzic utrudniający lub uniemożliwiający realizację kontaktów lub sprawowanie pieczy naprzemiennej będzie podlegać odpowiedzialności karnej. Sprawa trafi do prokuratora na wniosek uprawnionego do kontaktu rodzica. Prokurator po pierwszym przesłuchaniu będzie mógł wyznaczyć np. półroczny okres próby. Jeśli w tym czasie rodzic będzie wywiązywał się z orzeczeń sądu rodzinnego i umożliwiał kontakt z dzieckiem, prokurator umorzy sprawę. Jeśli nie – rodzic narazi się na grzywnę albo karę ograniczenia wolności np. w postaci prac społecznych.

Nowelizacja wprowadza jednak wprost możliwość powierzenia lub pozostawienia wykonywania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom z określeniem, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach.  Orzeczenie sądu tej treści będzie się odnosić do sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej, sama władza jest przy tym niepodzielna i dopiero jej ograniczenie spowoduje zmianę zakresu praw i obowiązków rodzica wobec dziecka w ramach władzy rodzicielskiej.

Projektowane w tym zakresie zmiany są jednocześnie odpowiedzią na przyjętą w 2015 r. przez Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy rezolucję nr 2079 – „Równość i wspólna władza rodzicielska: rola ojców”. Zgodnie z jej treścią opieka naprzemienna jest docelowym modelem kształtowania kontaktów rodziców z dzieckiem. Rada Europy zauważa, że ojcowie w obliczu prawa, praktyk i uprzedzeń są pozbawieni możliwości utrzymywania relacji z dziećmi. Wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia w swoich ustawodawstwach planów rodzicielskich, promowania odpowiedzialności i równości rodzicielskiej oraz wspólnego zamieszkania dziecka.

Postępowanie informacyjne

Nowością reformy przepisów rodzinnych będzie instytucja postepowania informacyjnego. Postepowanie takie poprzedzi  sprawy o rozwód i separację małżonków posiadających wspólne małoletnie dzieci. Jego celem jest pojednanie małżonków lub ma sprawić, aby rozwód lub separacja przebiegły przed sądem w miarę sprawnie i bezkonfliktowo, ze szczególnym uwzględnieniem dobra dzieci. Małżonkowie otrzymają czas na wyjaśnienie wszystkich problemów i wypracowanie uzgodnień w sprawach dzieci, których dobro jest najważniejsze.

Główną rolę będą odgrywać mediatorzy, którzy uzgodnią warunki rozwodu, kwestie opieki nad dziećmi i wysokość alimentów. Dzięki temu sam rozwód, jeśli do niego dojdzie, powinien przebiegać znacznie sprawniej i bezkonfliktowo, bez kosztownej potrzeby angażowania adwokatów. Praktyka sądowa pokazuję, iż sprawy rozwodowe, w których dochodzi do mediacji trwa kilka miesięcy. W przypadku rozwodu bez zastosowania mediacji sprawa trwa przeważnie do 2 lat.

Rodzinne postępowanie informacyjne będzie bezpłatne. Nie będzie przeprowadzane w przypadkach, gdy małżonek znęca się nad rodziną.

Reforma ma także umożliwić błyskawiczną i zdecydowaną reakcję, gdy dzieci spotyka krzywda, są ofiarą przemocy w rodzinie. W tym celu  sądy rodzinne będą miały obowiązek zawiadamiania prokuratury o prowadzonych przez siebie sprawach wszczętych z urzędu o ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej, gdy zachodzi podejrzenie zagrożenia dobra dziecka. Włączenie w porę prokuratury będzie dodatkowo wzmacniało ochronę dobra dziecka i pozwalało na podjęcie działań zapobiegających tragediom. Reforma zakłada ponadto, że w sprawach rodzinnych dzieci będę wysłuchiwane w przyjaznych pokojach zapewniających im swobodę wypowiedzi i poczucie bezpieczeństwa.

Czytaj także...

Jak zdradzają kobiety?jak zdradzają kobiety

Co trzecia kobieta ma za sobą „skok w bok” będąc w stałym związku. Stereotyp, że zdrada jest domeną mężczyzn odchodzi do lamusa. Kobiety stają się coraz bardziej przebiegłe i wyrafinowane w ukrywaniu swoich romansów.

Czytaj więcej…

Rozwód z orzeczeniem o winie. Warto?

Co trzecia kobieta ma za sobą „skok w bok” będąc w stałym związku. Stereotyp, że zdrada jest domeną mężczyzn odchodzi do lamusa. Kobiety stają się coraz bardziej przebiegłe i wyrafinowane w ukrywaniu swoich romansów.

Czytaj więcej…

Wirtualna miłość. Jak nie dać się oszukać?

Portale i aplikacje randkowe z roku na rok zyskują na popularności.To, co jednak dla jednych jest wygodną możliwością poszerzenia kręgu znajomych czy poznania miłości życia dla innych stanowi doskonałą metodą oszustwa czy wyłudzenia.

Czytaj więcej…